در شهر مقدس مشهد با جمعيتي بالغ بر 2.500.000 نفر در راستاي تامين نيازهاي شهروندان همه روزه شاهد ساخت و ساز و اجراي پروژه هاي گوناگون عمراني مانند افزايش پلها، گذرگاهها، خيابانها، بزرگراهها، ميادين و ساختمانهاهستيم.
اجراي اين پروژه ها و ساخت و سازها و جايگزيني بافت جديد به جاي قديم همه و همه سبب توليد مقادير بسيار زيادي خاك و نخاله و ضايعات ساختماني مي گردد كه براساس آمارهاي موجود روزانه در شهر مقدس مشهد حدود 7 هزار تن خاك و ضايعات ساختماني توليد مي شود. تخليه اين مواد در مجاورت مناطق مسكوني، مسيلها، كالها و همچنين حواشي جاده ها و بزرگراهها خسارتهاي زيست محيطي بسياري بوجود مي آورد.
اهميت مسائل فوق سازمان بازيافت و تبديل مواد شهرداري مشهد را بر آن داشت تا با تشكيل ستادي تحت عنوان ستاد ساماندهي خاك و ضايعات ساختماني در راستاي كاهش معضلات فوق اقام و گامي مهم و موثر جهت ساماندهي اينگونه ضايعات بردارد.


خاك و نخاله چيست؟

كليه زائده هاي حاصل از عمليات ساختماني، خاكبرداريها، حفاريها، تخريب ساختمانهاي قديمي و يا تعميرات كه شامل موادي نظير خاك، گچ، موزاييك ، آجر ، كاشي، سراميك، قير، آسفالت، بتن و غيره مي باشد خاك و نخاله ناميده مي شود كه بعضي از مواد آن نيز قابل يازيافت است.


مشكلات و معضلات ناشي از عدم ساماندهي مناسب خاك و ضايعات ساختماني :

1 – تخليه خاك و نخاله در معابر، گذرگاههاي سطح شهر باعث بوجود آمدن مناظري زشت و نازيبادر محيط شهري مي‌گردد بطوريكه چشم هر بيننده اي را مي آزارد.
2 – تخليه خاك و نخاله در حاشيه راهها، جاده ها و بزرگراهها ضمن آلودگي محيط زيست منجر به سدمعبر و به دنبال آن بوجود آمدن حوادث احتمالي مي گردد كه باعث واردآمدن خسارات جانبي و مالي به شهروندان خواهد شد.
3 – خاك و نخاله محل زندگي جوندگان موذي و حشراتي مانند پشه خاكي مي باشد كه عامل بيماري سالك است لذا با تخليه خاك و نخاله در مجاورت منازل مسكوني ناخواسته و به دست خودمان چهره معصوم كودكانمان را نازيبا و با سرنوشت آنان بازي مي نمائيم.
محلهايي كه خاك و نخاله تخليه مي شود مأمني خواهد بود براي انواع و اقسام حشرات موذي، جوندگان و سگهاي ولگرد كه منبع انواع بيماريها هستند.
4 – تخليه خاك و نخاله در حريم كالها و رودخانه ها بمرور زمان باعث مسدود شدن مسير آب گرديده كه به هنگام بارندگي موجب جاري شدن سيلاب مي گردد و خسارتهاي جبران ناپذيري را به دنبال خواهد داشت.
5 – تخليه خاك و نخاله در اراضي كشاورزي باعث از بين رفتن حاصلخيزي و مرغوبيت خاك و زمينهاي مزروعي مي گردد.
6 -  تخليه خاك و نخاله در محدوده شهر هزينه هاي هنگفت مالي را بهنگام پاكسازي مجدد در بردارد.


اهم فعاليتهاي ستاد ساماندهي خاك و ضايعات ساختماني

1 – شناسايي پيمانكاران و ماشين آلات مرتبط با خاكبرداري و حمل خاك و نخاله از طريق تشكيل پرونده و صدور كارت تردد كه تا كنون جهت 7500 دستگاه خودروهاي شاغل در اين بخش اعم از بيل مكانيكي، لودر و انواع كمپرسي تشكيل پرونده داده شده است كه مي بايست بصورت هر شش ماه يكبار كارت تردد را دريافت نمايند.
2 – شناسايي محلهايي جهت تخليه خاك و ضايعات ساختماني كه پس از بررسيهاي علمي و كارشناسي در حال حاضر دو سايت در دونقطه مختلف شهر در نظر گرفته شد و خودروها جهت تخليه خاك به محلهاي مذكور هدايت مي شوند.
اين دو محل عبارتند از :‌

الف – كودبار شهرداري واقع در كيلومتر 5 جاده نيشابور محل دفن بهداشتي زباله ها جهت لايه بندي
ب – معدن شهنازي واقع در كيلومتر 8 جاده كلات

لازم به ذكر است بعضاً مالكين زمينها و معادن كوره هاي آجرپزي متروكه نيز جزء مواردي است در صورت نياز به خاك و طي كردن مراحل اداري با دريافت هزينه ها طبق تعرفه هاي مصوب شوراي محترم اسلامي شهر مجوز تخليه خاك داده مي شود.
3 – آموزشهاي لازم به دست اندركاران حمل خاك و ضايعات ساختماني در خصوص تخليه خاك و نخاله در محلهاي مجاز و مشكلات و معضلات ناشي از تخليه نخاله هاي ساختماني در مجاورت مناطق مسكوني و حواشي راهها و بزرگراهها و غيره.
4 – بكارگيري نيروهاي گشتي جهت راهنمايي خودروها به محلهاي مجاز و برخورد با متخلفين كه از ابتداي كار تعداد دواكيپ گشت فعال بوده است و اكنون اين تعداد به هشت اكيپ بصورت شبانه روزي رسيده است كه البته اين تعداد با توجه به گستردگي سطح شهر و فراواني نقاط آسيب پذير جوابگوي شهر مقدس مشهد نمي باشد.
5 – برنامه ريزي و استفاده از اهرمهاي قانوني در خصوص برخورد با متخلفين تخليه در مكانهاي غير مجاز و نظارت بر كار پيمانكاران خاكبرداري
6 – ساماندهي خودروهاي سنگين نظير لودر و كمپرسي ها از طريق صدور برگ مسير و مجوز خاكبرداري كه در اين كار ضمن شناسايي محلهاي خاكبرداري و نوع خاك آنها كنترل بيشتري نسبت به خودروها و محلهاي تخليه انجام مي گيرد.
7- اجراي طرح جمع آوري خاك و نخاله هاي شهروندان از طريق امكانات ستاد با همكاري بخش خصوصي كه بيشتر جنبه خدماتي و رفاهي دارد.
8 – اجراي طرح مكانيزه با مشاركت بخش خصوصي جهت جمع آوري خاك و نخاله هاي شهروندان
9 – برنامه ريزي مناسب جهت توسعه سيستم مكانيزه جمع آوري خاك و نخاله هاي ساختماني
10 – برنامه ريزي جهت اطلاع رساني مناسب از طريق صدا و سيما و جرايد كثيرالانتشار به شهروندان جهت استفاده از سيستم مكانيزه و عدم تخليه خاك و نخاله در سطح معابر
11 – ساماندهي خودروهاي تانكر فاضلاب جهت تخليه فاضلاب خانگي و لجنهاي موزائيك سازي و سنگبريها در محلهاي تعيين شده مجاز
12 – قانونمند كردن تخريبهاي سطح شهر بوسيله صدور مجوز تخريب كه در اين طرح پيمانكاران مربوطه ضمن اخذ مجوز ملزم به رعايت اصول بهداشتي و ايمني مي گردند.
13 – ارسال خاك مرغوب جهت فضاي سبز شهرداريهاي مناطق و ساير محلهاي مورد نياز
14 – تهيه تابلوهاي هشدار دهنده تخليه خاك و نخاله ممنوع و نصب آن در محلهاي آسيب پذير.
15 – برنامه ريزي جهت سيستم بازيافت خاك و نخاله هاي ساختماني و پيگيري طرح تحقيقاتي مربوطه از طريق انعقاد با دانشگاه فردوسي مشهد
16 – پيگيري طرح امكان سنجي احداث تپه مصنوعي با خاك و ضايعات ساختماني كه البته مراحل اوليه اجراي طرح تحقيقاتي و مطالعاتي آن از طريق انعقاد قرارداد با اساتيد دانشگاه صنعتي شاهرود در دست اقدام مي باشد.
17 – پيگيري در خصوص ساماندهي دفاتر حمل خاك و نخاله و آژانسهاي خاكبرداري در سطح شهر مقدس مشهد
18 – پيگيري تعيين جايگاههاي مخصوص حمل خاك و نخاله باكسها و كمپرسيهاي كوچك از طريق احداث سكوهاي تخليه موقت
19 -  برنامه ريزي جهت كاهش هزينه هاي ستاد با شرط حفظ كيفيت و ارتقاء سطح فعاليتها.
20 – پيگيري استقرار سيستم ايزو در فعاليتهاي ستاد

ستاد ساماندهی ضایعات ساختمانی دارای 3 واحد به قرار ذیل می باشد

1- واحد صور مجوز خاکبرداری
2- واحد طرح مکانیزه
3- واحد حقوقی